Je hoofd loopt over van gedachten, je lichaam staat onder spanning en zelfs kleine dagelijkse taken voelen zwaar. Misschien herken je dit wel.
Een overprikkeld brein ontstaat niet zomaar. Vaak is het een gevolg van een zenuwstelsel dat al langere tijd overbelast is. In onze drukke samenleving, waarin we constant ‘aan’ staan, is het niet gek dat ons zenuwstelsel signalen van overprikkeling afgeeft.
Dat betekent niet dat er iets mis is met jou. Een overprikkeld brein is een uitnodiging van je systeem om te vertragen en opnieuw ruimte te maken voor rust.
Wat is een overprikkeld brein?
Je brein ontvangt de hele dag door prikkels: geluiden, beelden, emoties, gedachten en informatie. Normaal gesproken filtert je zenuwstelsel deze prikkels en schakelt het tussen actie en ontspanning. Bij een overprikkeld brein raakt deze balans verstoord.
Oorzaken van een overprikkeld brein kunnen zijn: langdurige stress, emotionele belasting, te weinig herstelmomenten, hoge verwachtingen van jezelf of het voortdurend ‘moeten’ presteren. Je zenuwstelsel blijft continu ‘aan’ staan, waardoor echte ontspanning steeds lastiger wordt. Misschien herken je klachten zoals concentratieproblemen, vermoeidheid, prikkelbaarheid, slaapproblemen of een hoofd dat nooit echt stil is.
Wat je brein je wil vertellen
Een overprikkeld brein betekent niet dat je faalt of dat er iets mis is met jou. Het betekent dat je zenuwstelsel te lang in de overlevingsstand heeft gestaan. Het sympathische zenuwstelsel, dat verantwoordelijk is voor de fight-or-flight-reactie, blijft actief, terwijl het parasympathische zenuwstelsel, dat zorgt voor rust en herstel, onvoldoende ruimte krijgt. Je systeem doet daarmee precies wat het kan om je te beschermen.
Wanneer je systeem niet meer tot rust komt
Blijft deze staat van overprikkeling bestaan, dan kan je systeem chronisch overbelast raken. Je lichaam en brein krijgen dan structureel te weinig momenten om te herstellen.
Signalen hiervan kunnen zijn:
- Sneller emotioneel of prikkelbaar reageren
- Moeite met ontspannen, zelfs in rust
- Een constant gevoel van onrust
- Moeite met concentreren of dingen onthouden
- Lichamelijke klachten zonder duidelijke oorzaak
Vaak raak je steeds verder verwijderd van je lichaam, terwijl juist daar de sleutel tot herstel ligt.
De rol van stilte bij een overprikkeld brein
Stilte speelt een belangrijke rol bij een overprikkeld brein. Niet alleen de stilte om je heen, maar ook de stilte van binnen: momenten waarin je even niets hoeft te dragen of vast te houden. Door bewust stilte op te zoeken, geef je je zenuwstelsel het signaal dat het veilig is. Vanuit die veiligheid kan ontspanning ontstaan en komt je systeem langzaam weer tot rust. Zonder die momenten van stilte blijft je systeem in een staat van alertheid, waardoor herstel steeds wordt uitgesteld. Daarom begint herstel niet bij forceren, maar bij luisteren naar wat jouw lichaam nodig heeft.
Van overleven naar ontspanning
Herstellen begint bij luisteren naar je lichaam. Wat heeft jouw systeem nodig om niet langer ‘aan’ te staan?
Dit kan helpen:
- Bewust langzamer ademen
- Vaker pauzes nemen
- Één ding tegelijk doen, in plaats van steeds te multitasken
- Je grenzen eerder herkennen
Door rust en veiligheid in je lichaam te creëren, hoeft je brein minder hard te werken. Je beweegt stap voor stap van overleven naar ontspanning.
Wil je dieper begrijpen wat er in je brein en zenuwstelsel gebeurt bij overprikkeling?
In mijn boek Overprikkeld Brein lees je hoe overprikkeling ontstaat, waarom je systeem zo reageert en hoe je stap voor stap weer richting rust en balans kunt bewegen, op een manier die veilig voelt voor jou.
